Officiële EEA-gegevens 2013–2026
Op de slechtste 10% van de dagen in Amsterdam tussen 2013 en 2026 ligt de PM2.5-waarde op 25,5 microgram per kubieke meter. Op die dagen is de fijne, onzichtbarestof zo geconcentreerd dat de lucht in de grachtengordel helder lijkt, maar elke ademteug toch deeltjes bevat die diep in de longen doordringen. Een bewoner die langs de Prinsengracht fietst, merkt niets bijzonders — geen geur, geen waas — terwijl de fijnstof zich wel degelijk in het lichaam nestelt. Het zijn niet de dagen dat het stinkt naar diesel of houtrook, maar juist de dagen waarop de verbranding onzichtbaar zijn werk doet.
De hoogste pieken concentreren zich in de wintermaanden, wanneer koude lucht en houtstook in tuindorpen als Tuindorp Oostzaan samenkomen. In januari en februari staat de meter op 14,3 en 14,5 microgram per kubieke meter, de hoogste maandwaarden in de reeks. Het zijn de weken waarin de open haarden in de Watergraafsmeer en de houtkachels in de Jordaan volop branden, terwijl het verkeer op de ring A10 zijn dieselsporen achterlaat. De lucht voelt dan koud en schoon aan, maar de fijnstof is juist op die momenten het meest nadrukkelijk aanwezig.
De reeks laat zien dat de zomermaanden consistent schoner zijn: juli noteert 9,0 en augustus 9,5 microgram per kubieke meter, terwijl de wintermaanden steevast boven de 12 blijven steken. Dat patroon herhaalt zich jaar na jaar, omdat de verbranding van biomassa en verkeer in de koude maanden nu eenmaal intensiever is. De vraag is niet of Amsterdam schoner wordt, maar of de winterpieken ooit zullen dalen naar het niveau van een zomerse dag. Het verschil tussen die seizoenen is het verschil tussen ademen in het Vondelpark in juli en langs de Zeeburgertunnel in februari.
Kijk niet naar de lucht, maar naar de haard: wie in Amsterdam een houtkachel of open haard gebruikt, draagt direct bij aan de 25,5 microgram op de slechtste dagen. Juist op koude, windstille winteravonden — wanneer de rook blijft hangen boven de grachten — is overschakelen op een andere warmtebron de meest effectieve stap. Want terwijl de stad worstelt met verkeersemissies, is de houtstook in de eigen woning de factor die je wél zelf in de hand hebt.
Meer over PM2.5: wat het is en hoe het je gezondheid beïnvloedt →
Bron: Europees Milieuagentschap (EEA), geverifieerde gegevens 2013-2026. Pagina automatisch gegenereerd op basis van officiële gegevens; de cijfers komen uitsluitend uit de database, nooit geschat. © 2026 airqualitas.