Co to jest, skąd się bierze, jak wpływa na zdrowie i jakie są normy.
PM10 to większe cząstki pyłu zawieszonego niż PM2.5. Choć nie wnikają tak głęboko, wciąż drażnią drogi oddechowe i są ważnym wskaźnikiem jakości powietrza, zwłaszcza w miastach.
PM10 to pył zawieszony o średnicy poniżej 10 mikrometrów — wciąż niewidoczny gołym okiem, ale większy niż PM2.5. Obejmuje kurz, pyłki roślin, sadzę i drobiny z ścierania opon oraz hamulców.
Ze względu na większy rozmiar te cząstki zatrzymują się głównie w górnych drogach oddechowych — w nosie, gardle i tchawicy — gdzie je podrażniają.
PM10 pochodzi zarówno ze spalania (ogrzewanie, transport, przemysł), jak i ze źródeł mechanicznych: ścierania opon i nawierzchni dróg, pyłu budowlanego, prac rolnych. W miastach duży udział ma ruch drogowy.
Podobnie jak PM2.5, zimą w Polsce jego stężenia rosną z powodu ogrzewania domów, a wiosną dochodzi pył z pól i ulic.
Według WHO PM10 nasila objawy ze strony układu oddechowego, zwłaszcza u osób z astmą i przewlekłymi chorobami płuc. Długotrwałe narażenie wiąże się z pogorszeniem funkcji płuc.
Najbardziej wrażliwe pozostają dzieci, osoby starsze i osoby z chorobami układu oddechowego.
WHO (2021) zaleca, aby średnie dobowe stężenie PM10 nie przekraczało 45 µg/m³, a średnie roczne — 15 µg/m³.
Wartości wyraźnie powyżej tych progów oznaczają dzień, w którym lepiej ograniczyć długie przebywanie na zewnątrz.
W dni z wysokim PM10 ogranicz intensywny wysiłek na zewnątrz i wietrzenie w godzinach szczytu. W domu pomaga oczyszczacz powietrza z filtrem HEPA.
Osoby z astmą lub chorobami płuc powinny mieć pod ręką leki i w razie objawów skonsultować się z lekarzem.
Źródło danych: Europejska Agencja Środowiska (EEA). Normy zdrowotne: WHO Global Air Quality Guidelines 2021. Ta strona ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.